Trước nỗi lo về tác dụng phụ của thuốc Tây Y, nhiều người bệnh rối loạn thần kinh thực vật đặt ra câu hỏi: Rối loạn thần kinh thực vật có tự khỏi không? Thực tế, một số trường hợp có thể khỏi, không cần dùng thuốc. Nhưng người bệnh phải thay đổi lối sống mới có thể điều trị bệnh hiệu quả.

tam-ly-rat-huu-ich-voi-nguoi-roi-loan-than-kinh-thuc-vat.jpg

Điều trị rối loạn thần kinh thực vật cần sự phối hợp giữa người bệnh và bác sĩ

Hiểu bệnh về rối loạn thần kinh thực vật

Rối loạn thần kinh thực vật là tình trạng mất cân bằng trong hoạt động của hệ thần kinh thực vật, bao gồm hệ phó giao cảm và hệ giao cảm. Điều này sẽ gây ra sự rối loạn chức năng tự động của các cơ quan trong cơ thể như nhịp tim (thần kinh tim), hô hấp, tiêu hoá, rối loạn tiết mồ hôi… 

Triệu chứng của bệnh rối loạn thần kinh thực vật

Khi hệ thần kinh thực vật bị rối loạn, người bệnh có thể gặp phải các triệu chứng ở một hoặc hầu hết các cơ quan trong cơ thể như:

  • Liên quan đến tim mạch: tim đập nhanh, trống ngực, hồi hộp, có thể kèm theo khó thở, huyết áp thay đổi thất thường, nhịp tim nhanh chậm thất thường, khó khăn trong việc thích ứng với những hoạt động về thể lực, thiểu năng mạch vành,đau thắt ngực.

  • Liên quan đến thần kinh: rối loạn giấc ngủ, thiểu năng tuần hoàn , trí nhớ giảm sút, khả năng tập trung kém, lo âu, bồn chồn, cảm giác buồn bực không lý do, rối loạn vận mạch dẫn đến đau đầu mỗi khi thời tiết thay đổi.

  • Liên quan đến hệ tiết niệu: tiểu không tự chủ, khó tiểu do rối loạn đường tiết niệu, có thể dẫn đến nhiễm khuẩn đường tiết niệu vì kích thích tiểu tiện, tiểu không hết nước tiểu.

  • Liên quan đến hệ sinh dục: ở nữ giới sẽ xuất hiện các triệu chứng rối loạn kinh nguyệt, khô vùng âm đạo, khó đạt cực khoái khi quan hệ. Nam giới sẽ gặp vấn đề xuất tinh sớm, khó đạt hoặc duy trì sự cương cứng.

  • Liên quan đến hệ bài tiết: thân nhiệt lạnh, nóng thất thường, giảm hoặc tăng tiết mồ hôi quá mức cần thiết

  • Một số triệu chứng toàn thân: mệt mỏi, đau nhức toàn thân, nhức mỏi vai gáy, cơ thể rệu rã thiếu sức sống, phản ứng sinh học chậm với ánh sáng và gặp khó khăn khi điều khiển phương tiện di chuyển vào ban đêm.

co-the-met-moi-reu-ra-co-the-la-bieu-hien-cua-roi-loan-than-kinh-thuc-vat.jpg

Cơ thể mệt mỏi, rệu rã có thể là biểu hiện của rối loạn thần kinh thực vật

Nguyên nhân gây bệnh

Có rất nhiều nguyên nhân có thể dẫn đến rối loạn thần kinh thực vật như:

  • Biến chứng thần kinh của bệnh đái tháo đường 

  • Một số dạng bệnh tự miễn (hội chứng Sjogren, viêm khớp dạng thấp và Lupus ban đỏ hệ thống). 

  • Hệ miễn dịch bị tấn công do một số bệnh như ung thư (hội chứng cận ung thư) hoặc virus, vi khuẩn.

  • Phẫu thuật hoặc xạ trị vùng cổ gây ảnh hưởng đến dây thần kinh. 

  • Sự tích tụ bất thường của các protein trong hệ thống thần kinh (hội chứng amyloidosis)

  • Dùng một số loại thuốc gây tổn thương hệ thần kinh, ví dụ thuốc điều trị ung thư

  • Và đặc biệt nhất phải kể đến rối loạn ngoại di truyền, nguyên nhân điển hình gây nên bệnh rối loạn thần kinh thực vật.

Ai có nguy cơ cao bị rối loạn thần kinh thực vật?

Chính vì những nguyên nhân kể trên mà những người  sau đây sẽ có nguy cơ cao mắc bệnh rối loạn thần kinh thực vật:

  • Người mắc bệnh Parkinson mãn tính.

  • Người mắc bệnh tiểu đường, bệnh tự miễn, ung thư, HIV.

  • Người mắc một số dạng bệnh truyền nhiễm như: bạch hầu, ngộ độc thực phẩm, bệnh do vi khuẩn, virus gây nên…

  • Người bị tổn thương thần kinh do nghiện rượu hoặc một số loại bệnh mãn tính khác.

  • Người bị rối loạn tâm lý, rối loạn di truyền.

Rối loạn thần kinh thực vật có thể khỏi, nhưng khó “tự khỏi”

Theo các bác sĩ chuyên khoa thần kinh, có những trường hợp bị rối loạn thần kinh thực vật, thần kinh tim có thể khỏi mà không cần dùng thuốc. Hầu hết những người bệnh mới chẩn đoán, dạng nhẹ, bác sĩ sẽ ít kê đơn. Bởi thuốc điều trị rối loạn thần kinh thực vật hiện nay chủ yếu chỉ có tác dụng giảm triệu chứng, chưa tác động được vào nguyên nhân. Ví dụ như thuốc chẹn kênh beta chỉ giúp giảm nhịp tim nhanh, thuốc chống trầm cảm giúp hạn chế lo lắng quá mức…

khong-phai-truong-hop-roi-loan-than-kinh-thuc-vat-nao-cung-can-dung-thuoc.jpg

Không phải trường hợp rối loạn thần kinh thực vật nào cũng cần dùng thuốc

Tuy nhiên để nói, bệnh có thể “tự khỏi”, người bệnh không cần làm gì thì rất khó. Nguyên nhân là do rối loạn thần kinh thực vật phụ thuộc rất nhiều vào yếu tố lối sống và tâm lý của người mắc phải. Bất cứ thay đổi tiêu cực nào về tâm lý hoặc lối sống chưa lành mạnh đều có thể kích hoạt các triệu chứng của rối loạn thần kinh thực vật. Nếu người bệnh không giữ tâm lý thoải mái, không chủ động áp dụng các phương pháp kiểm soát rối loạn thần kinh thực vật không dùng thuốc khác, bệnh sẽ khó thuyên giảm.

Bác sĩ hướng dẫn cách điều trị bệnh rối loạn kinh thực vật hiệu quả

Phát hiện bệnh rối loạn thần kinh thực vật như thế nào?

Thông thường khi đến khám tại các cơ sở y tế, bác sĩ đã có thể chẩn đoán sơ bộ thông qua việc khám thực thể hoặc hỏi bệnh sử, triệu chứng, tiền sử bệnh của gia đình và yêu cầu thực hiện một số xét nghiệm để có đưa ra chẩn đoán cuối cùng như: 

  • Kiểm tra chức năng hệ thần kinh thực vật

  • Xét nghiệm nước tiểu, 

  • Thử nghiệm Histamine, 

  • Xét nghiệm bảng chuyển hoá toàn diện

  • Xét nghiệm máu toàn bộ.

  • Nghiệm pháp bàn nghiêng

  • Test mồ hôi điều nhiệt

Cách “đẩy lùi” rối loạn thần kinh thực vật, rối loạn thần kinh tim

Để kiểm soát rối loạn thần kinh thực vật, rối loạn thần kinh tim, điều quan trọng nhất là bạn cần giữ được lý thoải mái, sinh hoạt nghỉ ngơi hợp lý và có thể kết hợp thêm các cây thuốc hỗ trợ ổn định nhịp tim, giảm stress từ Đông Y.

Giải tỏa căng thẳng trong cuộc sống

Nếu bạn đang cảm thấy quá áp lực hay căng thẳng, hãy cho phép mình sống chậm lại. Dành thời gian nghỉ ngơi, đi du lịch 1 vài ngày ở những nơi yên tĩnh sẽ giúp bạn giảm bớt gánh nặng về tâm lý. Tâm sự cùng gia đình, bạn bè cũng là một cách giảm stress rất tốt. Đừng ngại ngần chia sẻ suy nghĩ của mình, đôi khi những người xung quanh sẽ cho bạn rất nhiều lời khuyên hữu ích.

thu-gian-tam-ly-rat-huu-ich-voi-nguoi-roi-loan-than-kinh-thuc-vat.jpg

Thư giãn tâm lý rất hữu ích với người rối loạn thần kinh thực vật

Ngoài ra, bạn có thể tập thiền, nghe nhạc hoặc tham gia 1 lớp học kỹ năng mà bạn yêu thích như nấu ăn, chụp ảnh… Đây cũng là những giải pháp để bạn giải tỏa tâm lý và suy nghĩ tích cực hơn.

Có chế độ sinh hoạt, nghỉ ngơi hợp lý

Mỗi ngày, bạn nên dành tối thiểu khoảng 30 phút để tham gia luyện tập thể thao. Tập thể thao sẽ giúp tăng tuần hoàn mạch máu, giảm căng thẳng nên cũng hỗ trợ cải thiện đáng kể các triệu chứng của rối loạn thần kinh thực vật.

Bạn nên chọn các bài tập nhẹ nhàng như yoga, thiền, dưỡng sinh, đi bộ…, nên tập vào buổi sáng hoặc chiều tối và tập vừa sức. Nếu khi tập, bạn thấy khó thở hơn, trống ngực dồn dập hay choáng váng, hãy nghỉ ngơi và giảm cường độ tập xuống.

kho-sam-ho-tro-chua-roi-loan-than-kinh-thuc-vat-giam-tinh-trang-tim-dap-nhanh-hieu-qua.jpg

Hạn chế sử dụng rượu bia để giảm triệu chứng rối loạn thần kinh thực vật

Chế độ ăn uống sinh hoạt hàng ngày cũng rất quan trọng. Bạn nên:

  • Hạn chế các đồ uống có tính kích thích như trà đặc, cà phê, rượu bia.

  • Bỏ hút thuốc lá.

  • Uống đủ 2 - 2.5 lít nước mỗi ngày.

  • Tránh ăn nhiều, ăn quá no cùng một lúc.

  • Nếu bị kèm huyết áp thấp, bạn cần hạn chế thay đổi thư thế đột ngột. Khi chuyển từ nằm sang đứng nên ngồi dậy từ từ, sau đó mới đứng.

Bổ sung các cây thuốc giúp ổn định hệ thần kinh thực vật

Với những căn bệnh liên quan đến sự mất cân bằng như rối loạn thần kinh thực vật, việc tận dụng thế mạnh hỗ trợ cân bằng các rối loạn của Đông y sẽ mang lại nhiều lợi ích tích cực. Trên thực tế, đây cũng là giải pháp được nhiều người bệnh lựa chọn và ổn định được nhịp tim, giảm triệu chứng trống ngực, khó thở, hồi hộp…

Ngoài những vị dược liệu truyền thống giúp an thần trấn tĩnh như Lạc tiên, Tâm sen, nhiều nghiên cứu mới đây đã phát hiện ra Khổ sâm có hiệu quả rất tốt với người bệnh rối loạn thần kinh thực vật bị tim đập nhanh.

Nghiên cứu cho thấy, các hoạt chất trong Khổ sâm như: Matrine, Oxymatrine, Kurarinone giúp ổn định hoạt động của hệ thần kinh tim, thư giãn mạch máu nên giúp giảm nhịp tim, giảm tình trạng lo lắng, căng thẳng.

han-che-su-dung-ruou-bia-de-giam-trieu-chung-roi-loan-than-kinh-thuc-vat.jpg

Khổ sâm hỗ trợ chữa rối loạn thần kinh thực vật , giảm tình trạng tim đập nhanh hiệu quả

Tác dụng này gần tương tự như thuốc chẹn beta. Nhưng Khổ sâm chiếm ưu thế bởi tính an toàn (không gây hạ nhịp tim quá mức) và hiệu quả với nhiều dạng rối loạn nhịp tim nhanh khác nhau.

Bên cạnh khổ sâm thì bệnh rối loạn thần kinh thực vật còn có thể điều trị bằng một số dược liệu thiên nhiên đã được nhân dân Việt Nam ta thường xuyên áp dụng như:

  • Nữ lang: sử dụng nhiều trong điều trị nhịp tim nhanh với tác dụng an thần, điều hoà huyết áp.

  • Đan sâm: loại thảo dược giúp ngăn ngừa các biến chứng rối loạn nhịp tim, bảo vệ sức khoẻ tim, giãn mạch, tăng cường khả năng lưu thông máu ra vào tim.

  • Khổ qua: thông dụng đối với những người mắc bệnh rối loạn thần kinh tim với công dụng ngăn chặn các gốc tự do ảnh hưởng đến hệ thần kinh, chống oxy hóa, diệt khuẩn… Tuy nhiên, không nên lạm dụng loại quả này quá nhiều, phụ nữ đang mang thai hoặc cho con bú không nên dùng khổ qua.

  • Hoàng đằng: giảm thiểu nguy cơ xơ vữa động mạch, ổn định nhịp tim hiệu quả.

  • Trà xanh: bổ sung nhiều vitamin A, B, C cho cơ thể, tăng dẫn truyền hệ thần kinh. 

Y học hiện đại chưa tìm ra thuốc chữa khỏi rối loạn thần kinh thực vật, rối loạn thần kinh tim không có nghĩa là bạn mất cơ hội điều trị căn bệnh này. Bạn vẫn có thể áp dụng nhiều cách để ổn định nhịp tim và giảm triệu chứng như hồi hộp, khó thở, lo lắng… Ngay từ bây giờ, hãy gác băn khoăn “rối loạn thần kinh thực vật có tự khỏi không?” sang một bên và bắt đầu áp dụng các lời khuyên kể trên để sớm lấy lại cuộc sống bình thường.

DS Thanh Hoa

NTVch-ntrangwebsach12-3.png